Terug naar voorpagina.

Oorsprong lijnen
Werkwijzen
Materiaal maken
Getallenlijn
Webmogelijkheden

De lijnen van het leven - Werkwijzen (begin)

Starten met de lijnen

Vooraf
Bij de allereerste aanbieding adviseer ik u een lijn te gebruiken van 13,8 meter. Dit zou al een zelfgemaakte lijn kunnen zijn (u leest hieronder daar meer over), maar waarschijnlijk is de motivatie van de kinderen groter om de tijdlijn zelf te maken ná deze eerste aanbieding.

Schippers en zeilers noemen hun touwwerk vaak 'lijnen'; de reden dat ik als zeilliefhebber voor een lang touw heb gekozen.

Zo'n stevige bos touw met een doorsnede van ongeveer 2 à 3 cm kan op school nog diverse andere functies krijgen: het kan uitstekend dienst doen op de speelplaats en/of sportdag voor wedstrijdjes touwtrekken.
Met schoolreisjes maak je met behulp van een boom er eenvoudig een goede schommel mee.

De eerste aanbieding
Maar wat denkt u wat er gebeurt als u op een dag de klas binnenkomt met zo'n bos touw op uw rug en de mededeling: "Ik ga straks een bijzonder verhaal vertellen."
Ik twijfel er niet aan of de kinderen zullen zich erop verheugen en een en al oor zijn als u begint.

Vanwege de lengte van het touw van 13,8 meter, zult u als locatie waarschijnlijk kiezen voor een gang of aula.
Zelf legde ik de lijn altijd neer, zoals getekend in het overzicht: het begin van de lijn ligt in de vorm van een vraagteken.
Dit vraagteken legde ik neer om een gesprek met de kinderen te kunnen voeren over het verschil tussen een feit en een mening.
De kinderen staan aan het begin van de kennisneming van een verhaal waarin veel feiten verwerkt zitten, maar ook zeker meningen (ideeën, theorieën). Lees meer over dit onderwerp in de eerste twee pagina's van 'Er was eens..... een verhaal te vertellen.....'


Gedurende de hele schoolloopbaan wordt er bij ieder onderwerp gekeken naar: is het een feit? (te controleren) of is het een mening (theorie of idee dat niet met 100% zekerheid is te controleren).

Het begin van het verhaal en de ontwikkelingen in de eerste tijd erna betreffen allemaal een theorie. Hoewel er een grote waarschijnlijkheid is, is het van groot belang de kinderen daar op te wijzen. (Nog maar in dit jaar jaar 2013 heeft nieuw wetenschappelijk onderzoek uitgewezen dat het heelal niet 13,7 miljard jaar oud is, maar 100 miljoen jaar ouder: 13,8 miljard jaar.)

Over de eerste aanbieding en de andere verhalen en aanbiedingen leest u verder uitgebreid en met vele voorbeelden in verhalen.

Een aangenaam werkbare schaal

Mijn advies is om de lijnen zelf met de kinderen te maken. Meer hierover leest u onder

'Zelf materiaal maken met de kinderen'

. Maar u kunt 'De lijnen van het leven' ook kopen. Veel scholen en leerkrachten willen direct gebruiksklaar materiaal. Details en bestelmogelijkheden vindt u op de website van Uitgeverij De Arend.

Het overzicht zoals u hier rechts ziet, kunt u voor gebruik in de klas schaalbaar afdrukken (zonder kwaliteitsverlies). De download vindt u hier.
Het is een handzaam overzicht, maar het werken op de tijdlijnen met de groep vraagt om een groter exemplaar.

Ik adviseer u voor gebruik in de groep de volgende schaal/maatvoering te hanteren.

  • De lijn van het alles telt in miljarden;
    1 miljard jaar = 1 meter - deze lijn wordt dus 13,8 meter lang
  • De lijn van de mens telt in miljoenen:
    1 miljoen jaar is 1 = 1 meter - deze lijn wordt dus 10 meter lang
  • De lijn van de cultuur telt in duizenden:
    1 duizend jaar = 1 meter - deze lijn wordt dus 10 meter lang
  • De lijn van mijzelf telt in enen:
    1 jaar = 1 meter - deze lijn wordt dus 10 meter lang

Zelf maken met de kinderen

Het zelf maken met de kinderen heeft dus mijn voorkeur.  Het is en blijft eigen werk van de kinderen, ze zullen zich er daardoor ook verantwoordelijk voor voelen.

Welke materialen u ook gebruikt: papier, karton, hout, kunstof etc, één zaak zal voor alle materialen hetzelfde blijven: iedere meter wordt zéér nauwkeurig gemaakt met grote maatstrepen voor de decimeters en kleine maatstrepen voor de centimeters.
Zo is het ook een prachtige meetoefening èn een oefening in schaal/verhouding. Één meter, dit geldt voor alle lijnen, ziet er dan minimaal zó uit:

Ik heb gekozen het touw (= lijn) dat bij de eerste aanbiedingen wordt gebruikt, terug te laten keren in het ontwerp van De lijnen van het leven. In de door uw kinderen zelf gemaakte versie kan deze eenvoudig worden weggelaten, waardoor het maken vereenvoudigd wordt. De lijn zal er dan ongeveer zó uitzien:

Op 11 afzonderlijke kaartjes komen de cijfers 0 tot en met 10. Eventueel maakt u een extra kaartje met het woord 'heden' of u schrijft het bij de 0.
Deze kaartjes kunnen bij alle vier de lijnen gebruikt worden; bij de lijn van het alles heeft u nog extra kaartjes met de getallen 11, 12 13 en 13,8

De lijn van het alles van 13,8 meter is de langste lijn van de vier en zult u in uw eigen klas (zeer waarschijnlijk) over twee wanden moeten verdelen; het is dan voor het overzicht wel fijn als de hoeken goed aansluiten.
Het is aan te bevelen de ruimte onder de lijnen leeg te houden: daar kan eigen werk van de kinderen worden gehangen, verbonden met een draadje aan de juiste tijd op de tijdlijn. Her en der een tafeltje te gebruiken als 'expositieruimte' of aandachtstafel is zeer aanbevelenswaardig. Zo kan al werkende de lijn gevuld worden met materialen van de leerkracht (voorbereide omgeving), maar veel meer nog met het werk en de voorwerpen van de kinderen.

U zult, afhankelijk van het verhaal wat u vertelt, een langere periode bezig zijn met alle facetten van het verhaal; de kinderen doen hun onderzoek naar al die verschillende facetten.
Begint u aan een nieuw groot verhaal, dan verdient het volgende aanbeveling.
Er is veel materiaal verzameld en gemaakt door de kinderen; nu is het een mooie tijd het werk in het portfolio van de kinderen op te bergen.
Het geeft de leerkracht de kans een evaluatief nagesprek te houden met de kinderen: het is altijd goed om (meerdere keren) te herhalen. Bovendien geeft het de leerkracht de kans de kinderen te vragen wat zij als belangrijkste ontwikkeling(en) zien van de besproken periode. Komt dit overeen met de drempels van Big History? Komt dit overeen met de kerndoelen van het onderwijs? Komt dit overeen met de canon van de Nederlandse geschiedenis?
Als daar overeenstemming over is bereikt, kunnen die paar belangrijke ontwikkelingsmomenten op de tijdlijn blijven met een naamgeving en een illustratie: het is of zijn de ankerpunten van de behandelde periode. Maar...de lijn is verder weer leeg om opnieuw te vullen met het volgende verhaal.

Er is herhaald, geëvalueerd en opgeruimd: iedereen is klaar voor iets nieuws!!!

De lijnen van het leven als getallenlijn
  • De lijn van het alles telt in miljarden; 1 miljard jaar =  1 meter
  • De lijn van de mens telt in miljoenen: 1 miljoen jaar is 1 = 1 meter
  • De lijn van de cultuur telt in duizenden: 1 duizend jaar = 1 meter
  • De lijn van mijzelf telt in enen: 1 jaar = 1 meter

Op montessorischolen werken jonge kinderen al vroeg met grote getallen: duizenden, miljoenen, miljarden.
Gebeurt dat op uw school (nog) niet, dan verdient het zeker aanbeveling om vóór de start van het werken aan Big History, uw kinderen vertrouwd te maken met de grote getallen. Big History zit vol met grote getallen en kinderen houden van grote getallen. Waarom de standaard rekenmethodes daar geen gebruik van maken, is mij een raadsel. Voorwaarde is wel dat de kinderen kunnen tellen en schrijven tot duizend.

Vertrekpunt is hier het schitterende 'Gouden materiaal' van Maria Montessori dat een eenvoudig te begrijpen beeld geeft van de structuur van ons tientallig stelsel.
De groene kleur duidt de getallengroep (derde macht) aan: enen, duizenden, miljoenen, miljarden etc.
1 draagt de naam van de groep (enen) en is kubus: 1 x 1 x 1
10 is een rij van tien enen: 10 x 1
100 is een veld van 10 x 10 enen
1.000 draagt de naam van de groep (duizenden) en is kubus: 10 x 10 x 10 enen.

Met deze wetenschap is de rij eenvoudig af te maken:
10.000 is te vergelijken met 10 (een rij van tien enen): een rij van 10 duizenden.
100.000 is te vergelijken met 100 (een veld van 10 x 10 enen): een veld van 10 x 10 duizenden.
1.000.000 draagt de naam van de groep (miljoenen) en is te vergelijken met 1.000 (een kubus van 10 x 10 x 10 enen): een kubus van 10 x 10 x 10 duizenden.

Als het kind blijk heeft gegeven van een goed inzicht in het gouden materiaal, ze begrijpen dat 1, 1.000 en 1.000.000 tot eenzelfde categorie behoren, dan is de volgende stap eenvoudig gezet:
1 = 13 = 1 x 1 x 1
1.000 = 103 = 10 x 10 x 10
1.000.000 = 1003 = 100 x 100 x 100
1.000.000.000 = 1.0003 = 1.000 x 1.000 x 1.000 enzovoorts.
Als leraar stopte ik bij de miljarden, omdat het met die hoeveelheden nog om ‘de menselijke maat’ gaat: aantal bewoners van de aarde, de miljardennota).
Veel kinderen vonden het leuk door te gaan naar biljoen (10.0003), biljard (100.0003), triljoen (1.000.0003) en triljard (10.000.0003).
Door consequent gebruik te maken van de punten bij notatie èn uitspraak, is het volgende getal ‘eenvoudig’ uitspreekbaar:
321.576.109.042.700.111.838.005 = driehonderd eenentwintig triljard, vijfhonderd zesenzeventig triljoen, honderd negen biljard, tweeënveertig biljoen, zevenhonderd miljard, honderd elf miljoen, achthonderd achtendertigduizend en vijf.

De zelf gemaakte 'Lijnen van het leven' kunnen dus ook zeer goed dienst doen als getallenlijn; de ervaren leerkracht zal deze veelvuldig inzetten bij de rekenaanbiedingen welke in de groep worden gegeven.

Leerkracht en kinderen vullen de tijdlijnen

Welk verhaal u ook vertelt (u leest daarover meer in verhalen): de leerkracht maakt een start met de duiding van de essenties op de tijdlijn.
Bijvoorbeeld: u geeft een eerste aanbieding om de mens in de totale tijd te duiden. Een keuze van essenties zou kunnen zijn:

  • de oerknal
  • ontstaan materie
  • ontstaan sterrenstelsels
  • ontstaan aarde
  • ontstaan leven op aarde
  • de lange ontwikkeling van het leven kunt u met een aantal essenties in de tijd plaatsen
  • ontstaan zoogdieren
  • ontstaan primaten
  • ontstaan van de mens

(Wordt vervolgd).

Terug naar voorpagina.